9 Haziran 2019 Pazar

Ötegezegenimizi İsimlendiriyoruz!


WASP-52 yıldızı ortada kırmızı çizgilerle işaretlenmiştir.
Görüntü Digitized Sky Survey (DSS, NASA)’dan alınmıştır.
Uluslararası Astronomi Birliğinin (IAU) 100. kuruluş yılı kutlamaları kapsamında dünya genelinde bir ötegezegen isimlendirme kampanyası başlatılıyor. Kampanyaya dünya genelinde 70 ülke katılıyor.

Türkiye katalog ismi WASP-52 olan yıldıza ve onun ötegezegenine isim veriyor.

Türk Astronomi Derneği (TAD) tarafından oluşturulan Ötegezegen İsimlendirme Ulusal Komitesi kampanya süresince gelen önerileri kurallar ve ilkeler ışığında inceleyecek ve daha sonra önerileri oylanmak üzere Türk Astronomi Derneği üyelerine sunacak.

En çok oy olan 20 öneriyi gözden geçirip IAU’ya iletilmek üzere yıldıza ve gezegenine ait 3 isim önerisini seçecek.

8 Haziran 2019 Cumartesi

Ay


Ay
Dünyanın tek doğal uydusu olan gökcismidir. Güneş Sistemi içindeki 5.büyük uydudur. Dünya ile ay arasında yaklaşık 384.000 kilometrelik bir mesafe bulunmaktadır.

Ayın çapı yaklaşık 3.474 kilometre olup dünyanın çapının 1/4'ü kadardır. Yüzeyinde kütleçekim etkisi dünyanın 6'da biri kadardır.

Dünyanın etrafında dönmekte olan Ay, bu dönüşünü yaklaşık 27,5 günde tamamlar. Güneş, Dünya ve Ay yörüngesinde meydana gelen değişikliklerin de etkisiyle 29,5 günlük periyotlarla tekrarlayan ayın evreleri oluşur.

Ayın oluşumu hakkında en geçerli teori dünyanın oluşumu sırasında küçük bir gezegen büyüklüğündeki bir cismin dünyaya çarptığı ve saçılan parçalardan ayın oluştuğu şeklindedir.

Ay insanoğlunun ulaşıp ayak basabildiği en uzak noktayı temsil eder. 1969 yılında Neil Armstrong aya ayak basan ilk insan olarak tarihe geçmiştir.

10 Mayıs 2019 Cuma

Jeff Bezos: Ay'a kalıcı olarak dönme vakti!


'Dünya'nın 8. kıtası' diye nitelenen Ay'a yolculuk yeniden rağbet görmeye başladı. Bu kez ABD'li e-ticaret devi Amazon'un kurucusu Jeff Bezos, 2024'te Ay'a göndereceği uzay aracını takdim etti.

Dünyanın en değerli şirketinin CEO'su ve dünyanın en zengin kişisi konumundaki Jeff Bezos, tam da özel yaşamının skandallarla sarsıldığı bir dönemde, Ay'a yolculuk kervanına katıldı.


20 Nisan 2019 Cumartesi

Evrendeki ilk moleküle ilişkin kanıt bulundu.


Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA), 3 bin ışık yılı uzaklıktaki gezegensi bulutta helyum hidrür kalıntıları bulduğunu açıkladı. Bu keşif, helyum hidrürün aslında uzayda var olduğuna ilişkin de bir kanıt niteliğinde.

Buluşla ilgili ayrıntılı haber, Nature dergisinin bu haftaki sayısında yayımlandı.

Evrenin ilk zamanlarında sadece birkaç tip atom vardı. Bilim insanları, büyük patlamadan 100 bin yıl sonra, helyum ve hidrojen atomlarının ilk kez bir araya gelerek 'helyum hidrür' isimli molekülü oluşturduğunu düşünüyor. Helyum hidrürün evrenin bazı bölgelerinde var olduğu tahmin ediliyordu ancak şimdiye kadar ona dair bir iz bulunamamıştı. 

12 Nisan 2019 Cuma

İnsanlı Uzay Yolculuğu Uluslararası Günü - 12 Nisan


Yuri Gagarin
Sovyet kozmonot Yuri Gagarin, 12 Nisan 1961'de "Vostok 1" uzay mekiğiyle Dünya yörüngesini turlayarak uzaya çıkan ilk insan olarak tarihe geçti.

Bu sebeple 12 Nisan, "İnsanlı Uzay Yolculuğu Uluslararası Günü" olarak kutlanıyor.

İnsanlığın uzay macerasını harekete geçiren unsur, keşif güdüsünden çok egemenlik mücadelesi oldu. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından dünyanın iki süper gücü haline gelen ABD ve Sovyetler Birliği (SSCB), ellerindeki nükleer silahlarla uzak coğrafyalardaki hedefleri vurabilmek üzere kıtalar arası güdümlü füze sistemleri geliştirmeye başlamıştı. Uzun menzilli roketler aynı zamanda Dünya'nın alçak yörüngesine yapay uydular taşımaya da olanak sağlıyordu.

Powehi: Ilk karadelik fotografina verilen isim


Powehi
İlk kez fotoğrafı çekilen kara deliğe, Hawaii dilinde "Derin, süslü karanlık oluşum" anlamına gelen "Powehi" adı verildi. 

Hawaii'de yayımlanan Star Advertiser gazetesinin haberine göre dünyanın farklı bölgelerindeki sekiz gözlemevi arasında bağlantı kurularak oluşturulan Event Horizon teleskop dizgesi tarafından fotoğraflanan kara deliğin isim babası Hawaiili dil profesörü Larry Kimura oldu.

Projede görev alan gökbilimciler, kullanılan teleskoplardan ikisinin Hawaii'de olması nedeniyle, 40 milyar km çapıyla Dünya'dan üç milyon kat daha büyük olan dev kara deliğe Hawaii dilinde bir ismin verilmesini uygun gördü. Powehi sözcüğü Hawaii'de 18'nci yüzyıldan beri söylenen ve yaratılış hikayesini anlatan Kumulipo adlı bir ilahideki "Po" ve "Wehi" sözcüklerinin birleşiminden oluşuyor. Po, "Sonsuz yaratımdaki derin karanlık kaynak", Wehi de "süslenmiş, bezenmiş" anlamına geliyor.

'İsim bilimsel tanıma çok uyuyor'

Prof. Larry Kimura, yazılı açıklamasında "Bilimsel olarak teyit edilmiş ilk kara deliğe bir Hawaii isminin verilmesi benim ve Po'dan gelen soyum için büyük bir onur" dedi.

Projede görev alan 200 gökbilimciden biri olan, Mauna Kena'daki James Clerk Maxwell Gözlemevi'nin yöneticisi olan Jessica Dempsey de "Haberi duyunca az kalsın sandalyemden düşüyordum. İsim kara deliğin bilimsel tanımıyla çok güzel örtüşüyor" dedi.

Dünya'dan 500 milyon trilyon km (500 kentilyon km, yaklaşık 54 milyon ışık yılı) uzaklıktaki kara deliğin fotoğrafı Çarşamba günü yayımlanmıştı.