Astronomiye yön veren bilim adamları

Stephen Hawking (1942- 2018 ): Evrenin büyük patlamayla başlayıp kara deliklerle sonlandığını gösteren, genel görelilik kuramı ile kuantum mekaniğinin birleşmesi gerektiğini dile getiren, yazdığı 'Zamanın Kısa Tarihi', 'Ceviz Kabuğundaki Evren' gibi kitaplarla milyonlarca okuyucuya ulaşan İngiliz bilim adamı. Detaylı biyografisi için buraya tıklayın.

Stephen Hawking

Carl Sagan (1934-1996): Astrobiyolojinin öncüsü olarak kabul edilen Sagan, bilimin popülerleşmesi ve halk nezdinde anlaşılması için yaptığı çalışmalarla bilinir. Cosmos adlı kitabı ve televizyon serisi ve Mesaj adlı romanı uzayda yaşam olabileceğini ve kainatta insanın yerinin daha iyi anlaşılmasına hizmet etmiştir. Detaylı biyografisi için buraya tıklayın.

Carl Sagan

Astronomi Sözlüğü (K Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Kaçış Hızı: Herhangi bir nesnenin bir gezegenin ya da başka bir gökcisminin kütleçekim kuvvetinden kurtulabilmek için ihtiyacı olan yukarı doğru hızdır. Dünyadan kaçış hızı 11,2 km/saniyedir.

Kaçkınlık: (bkz. Paralaks)

Kadir: Gökcisimlerinin (özellikle yıldızların) parlaklık ölçüsüdür.

Kainat: (bkz.Evren)

Kalem Bulutsusu: Vela takımyıldızındaki çizgi şeklinde görüntüsü olan 1835 yılında keşfedilmiş bulutsu.

Kara Delik: Çekim alanı her türlü maddenin ve ışınımın kendisinden kaçamayacağı kadar güçlü olan kütlesi büyük bir kozmik gök cismidir. Kara deliklerin hacmi sıfır, yoğunlukları ise sonsuz olarak kabul edilir.

Karanlık Enerji: Evreni sürekli genişlettiği ve galaksileri birbirinden uzaklaştırdığı varsayılan enerji türü.

Karanlık Madde: Evrenin kütlesinin % 90'ını, hacminin % 25'ini oluşturduğu varsayılan, gözlem yoluyla tespit edilemeyip uyguladığı kütleçekimsel kuvvetler yoluyla varlığı hakkında çıkarımlarda bulunulabilen maddedir.

Astronomi Sözlüğü (P Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Paralaks: Yıldızların yerküreye olan uzaklıklarını hesaplamak için kullanılan bir yöntemdir. Baktığımız noktadan çıkan bir doğruyla dünyanın merkezinden çıkan diğer bir doğrunun bir gök cisminin merkezinde birleşerek oluşturdukları açık olarak tanımlanabilir.

Parheli: Güneş'in her iki yanında, 22° uzaklıkta ve Güneş'le aynı yükseklikte parlak noktalar hâlinde beliren atmosfer ışık olayı. Atmosferde asıltı hâlinde bulunan küçük buz kristalleri üzerine ışığın yansımasıyla oluşur.

Parsek: Astronomide kullanılan bir ölçü birimidir. Paralaksı 1 olan bir gök cisminin uzaklığını ifade eder. Yaklaşık 3,26 ışık yılına eşdeğer bir uzaklığı ifade eder.

Perihel:Güneş etrafında dolanan bir gökcisminin güneşe en yakın olduğu noktadır. Detaylı bilgiler için tıklayın.

Phobos: Mars gezegeninin uydusu. Mars yüzeyinden yaklaşık 6 bin yükseklikteki yörüngesiyle Güneş Sistemi içinde gezegenine en yakın uydudur. Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Phobos

Astronomi Sözlüğü (A Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Afel: Güneş etrafında dolanan bir gökcisminin güneşe en uzak olduğu noktadır. Detaylı bilgiler için tıklayın.

Albedo: Yüzeylerin yansıtma gücü veya bir yüzeyin üzerine düşen elektromanyetik enerjiyi yansıtma kapasitesi. Genel olarak güneş ışığını yansıtma kapasitesi için kullanılır.

Alt Meridyen: Meridyenin ufuk altında kalan kısmına denir.

Amun 3554: Çok değerli platinyum, demir, nikel ve kobalt madenlerini içerdiği düşünülen ve göktaşı madenciliğinde en gözde olarak göze çarpan göktaşı.

Anahtar Deliği: Dünyaya yaklaşan gök cisimlerinin yer çekimi kuvvetinin etkisiyle dünyanın yörüngesine girdikleri bölgeleri temsil eder.

Andromeda Galaksisi: Samanyolu Galaksisi'ne 2,2 milyon ışık yılı uzaklığındaki M31 adıyla da bilinen galaksi.Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Astronomi Sözlüğü (G Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

G Kuvveti: G kuvveti serbest hareket eden bir nesnenin maruz kaldığı "yerçekimsel olmayan" kuvvetlerin vektörel toplamıdır. Merkezkaç kuvvetinden oluşan etki olarak da basitçe tanımlanabilir. Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Galaksi: Kütleçekim kuvvetiyle birbirine bağlı yıldızlar, gazlar, tozlar (ve karanlık madde) dan oluşan çok büyük sistemlerdir. 10 milyon ile 1 trilyon arası yıldız içerirler. Bir galaksiyi oluşturan yıldızların hepsi o galaksinin kütle merkezini esas alan yörüngelerinde dönerler. Şu ana kadar gözlemlenebilmiş evrende 100 milyardan fazla galaksi bulunmaktadır.

Ganymede: Jüpiter'in uydularından en büyüğüdür. Aynı zamanda Güneş Sistemi'ndeki en büyük uydudur. Merkür gezegeninden daha büyüktür.

Gaz Devi: Kayalar ve diğer katı materyaller yerine büyük bölümü gazlardan oluşan gezegenlere denir. Yaygın kanaate göre yeni oluşmakta olan bir yıldızın yakın çevresinde kayalık gezegenler oluşurken nispeten uzak kısımlarında gaz devleri oluşur. Güneş Sistemi'ndeki Jüpiter ve Satürn bunlara en güzel örnektir.

Gelgit: Bir gök cismi üzerinde başka bir gök cisminin uyguladığı kütle çekim kuvveti nedeniyle oluşan çevrimsel biçim bozulmalarıdır. Ayın çekim kuvveti etkisiyle dünyada suların çekilmesi ve yükselmesi gelgit olayının en bilinen örneğidir.

Gezegen: Güneş veya diğer yıldızlar etrafında genellikle sabit elips yörüngeler üzerinde dönen gök cisimleridir. Gezegenler hakkında daha detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

GJ 1214b: Dünyaya 40 ışık yılı uzaklıktaki öte gezegen. Buharlı atmosferi ve sıvı yoğunluğundaki kütlesiyle dikkat çekiyor.

Gökküre: Dünya'yla eşmerkezli ve eşeksenli, devasa çaplı varsayımsal bir küredir. Gökyüzündeki tüm cisimlerin iç yüzeyinde yer aldığı bir küre şeklinde düşünülebilir.

Astronomi Sözlüğü (H Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

H II Bölgesi: Yüzlerce ışık yılı genişliğinde olabilen, içinde yıldız oluşumlarının gerçekleştiği, parlayan plazma ve gaz bulutlarıdır.

Haumea: Güneş Sistemi'nde yer alan bir cüce gezegen. Oldukça yeni keşif tarihi ve küçük boyutları nedeniyle hakkında kesin bilgiler bulunmamaktadır.

Hayabusa: Japonların uzay aracı. Araç 2010 yılında İtokava adı verilen göktaşından numuneler alarak dünyaya getirmeyi başarmıştır.

Hayabusa 2: Japonların planlanan uzay görevi. 2014 yılında fırlatılması planlanmaktadır.

Herbig-Haro Nesnesi: Yenidoğan yıldızlardan dışarı akan gazların civardaki diğer gazların çarpışmaları sonucu oluşan bulutsu benzeri oluşumlara verilen addır.

Herbig-Haro 46/47

Astronomi Sözlüğü (E Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Edwin Buzz Aldrin: Aya ayak basan ikinci insan. 20 Temmuz 1969 tarihinde gerçekleştirilen Ay yolculuğunda Neil Armstrong'dan sonra ay yüzeyine ayak basarak tarihe geçmiştir.

Egzobiyoloji: (bkz. Astrobiyoloji)

Elips: Bir koninin bir düzlem tarafından kesilmesi ile elde edilen düzlemsel, ikinci dereceden, kapalı eğridir. Gezegenler güneş etrafında elips şeklinde bir yörüngede dönerler.

Enberi: Bir gök cisminin yörüngesi boyunca etrafında dolandığı merkezi gök cismine en yakın olduğu nokta.

Endeavour Krateri: Mars'ta bulunan bir krater. Opportuniy raporu kraterde araştırmalar yapmıştır.

Enöte: Bir gök cisminin yörüngesi boyunca etrafında dolandığı merkezi gök cismine en uzak olduğu nokta.

Enceladus: Satürn'un uydularından biridir. Yaklaşık 500 km.lik çapıyla Satürn'ün 6.büyük doğal uydusudur.

Uzay ve astronomi konulu Facebook sayfaları

Uzay ve astronomi konulu Facebook sayfalarının bir listesini yapmak istiyoruz. Listemiz zaman içinde zenginleşecektir.

Sayfanın adı, toplam beğeni sayısı ve ulaştığımız tarih şeklinde liste için önerilerinizi yorum olarak iletebilirsiniz.

National Aeronautics and Space Administration - NASA - 2.289.578 - 29.10.2013
Space.com - 799.801 - 29.10.2013
Milky way scientists - 793.669 - 29.10.2013
NASA’s Curiosity Mars Rover - 580.255 - 29.10.2013
EarthSky - 371.732 - 29.20.2013
NASA community - 296.683 - 29.10.2013
Astronomy Magazine - 218.155 - 29.10.2013
International Space Station - 217.167 - 29.10.2013
Dark Matter - 165.471 - 29.10.2013
NASA Solar Dynamics Observatory (Little SDO) - 65.619 - 29.10.2013
European Space Agency - 57.207 - 29.10.2013
The European Extremely Large Telescope - 52.257 - 29.10.2013

Astronomi Sözlüğü (B Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Baykonur Uzay Üssü: Kazakistan'ın Baykonur kasabasının 320 km.güneydoğusunda kurulmuş dünyanın en eski ve en büyük uzay üssüdür. 02 Haziran 1955'te hizmete girmiştir.SSCB'nin dağılmasından sonra Rusya tarafından Kazakistan'dan kiralanmıştır.

Beyaz Cüce: Yakıtını tüketen yıldızların genişleyen ve kırmızı dev haline gelen yıldızlar bir sonraki aşamada yaşadığı büyük patlamayla dış katmanlarını uzaya püskürtür. Geriye kalan küçük parçaya beyaz cüce denir.

Big Bang: (bkz. Büyük Patlama)

Astronomi Sözlüğü (L Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Large Magellanic Cloud: (bkz. Büyük Magellan Bulutu)

Layka: Uzaya çıkan ve orada ölen ilk canlı özelliğini olma özelliğini taşıyan köpek. Kelime anlamı havlayan olan ve gerçek ismi Kudryavka olan köpek 03 Kasım 1957 tarihinde Sovyetler Birliği tarafından dünya yörüngesine fırlatılan uzay aracıyla birlikte dünya yörüngesine çıkmış ve kesin olarak bilinmemekle birlikte birkaç saat içinde ölmüştür.

Astronomi Sözlüğü (D Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Dawn: Vesta isimli asteroidi ve Ceres cüce gezegeninin araştırmak üzere NASA tarafından gönderilmiş uzay aracı. Halen görevine devam etmektedir.

Deimos: Mars gezegeninin uydusu. Ortalama 13 km.lik çapıyla oldukça küçük bir uydudur. Mars'a olan uzaklığı ise yaklaşık 30 bin km.dir.

Deklinasyon: (bkz.Dik Açıklık)

Dik Açıklık: Bir yıldızın gökkürede eşlek düzlemine göre açısal uzaklığı olarak tanımlanmakta olup, eşlek konsayı dizgesinin ikinci öğesidir. Ekvatora bağlı koordinat sistemine ilişkin iki terimden biridir (diğer terim sağ açıklıktır). Dik açıklık, göksel ekvator ile bir nesnenin arasındaki açıyı belirtir. Bir başka deyişle, dik açıklık gökkürenin enlemidir. Deklinasyon diye de adlandırılır.

Astronomi Sözlüğü (M Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Makemake: Güneş Sistemi'nde yer alan bir cüce gezegen. Bilinen üçüncü büyük cüce gezegendir. Boyutları tahminen 1300-1900 km.arasındadır.

Makemake

Manyetosfer: Güneş rüzgarı adı verilen güneşten gelen hızlı parçacıkların oluşturduğu plazma akımının saptırılarak engellendiği bölgedir.

Marduk: Efsaneye göre her 3661 yılda bir dünyanın çok yakınından geçerek (ya da çarparak) dünya üzerindeki hayatı yok ettiğine/edeceğine inanılan, varlığı herhangi bir kanıta dayanmayan gezegen. 2012 yılında dünyaya çarpacağı iddia edilse de böyle bir olay gerçekleşmedi. Ayrıntılar için buraya tıklayınız.

Mars: Güneş Sistemi'nde yer alan ve güneşe uzaklık bakımından dördüncü gezegendir. Güneşten ortalama uzaklığı 228 milyon kilometredir. Phobos ve Demios isimli iki küçük uydusu bulunmaktadır. Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Mars Express: ESA tarafından Haziran 2003'te Mars'ın yörüngesine gönderilmiş ve 2012 sonuna kadar görev yapması beklenen uzay aracı.

Astronomi Sözlüğü (N Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.


Nadir: Belirli bir yerde, yatay yüzeye dik olarak, bulunan yerin tam olarak aşağısını gösteren yöndür. Aşağı kavramının kendisi tam olarak belirli olmadığından, bilim adamları nadiri kesin terimlerle tanımlamışlardır. Özellikle astronomi, jeoloji ve diğer ilgili bilim dallarında (meteoroloji gibi) nadir, belirli bir yerdeki yerçekimi kuvveti yönüne işaret eden dikey yöndür. Nadirin karşıt yönü ise zenittir.

NASA: Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi. Amerika Birleşik Devletleri'nin uzay çalışmalarından sorumlu kurum.1958 yılında kurulan NASA, uzay mekiği programları, Ay'a insansız ve insanlı uçuşlar, Güneş Sistemi'nin tüm gezegenlerine insansız uçuşlar ve Güneş Sistemi dışına gönderilen uzay araçları gibi birçok programı uygulamaktadır.

Nebula: Uzayda yıldızlar arasında bulunan boşluklarda yer alan ve yıldızların yaydığı ışıkla görünür hale gelen yoğun gaz ve toz bulutlarına verilen isimdir.

Neil Armstrong: Aya ayak basan ilk insan. ABD'li bir astronot olan Armstrong 20 Temmuz 1969 tarihinde Apollo 11 uzay aracı ile aya yapılan yolculuk sırasında araçtan ilk çıkan ve aya ayak basan ilk insan olarak tarihe geçmiştir.

Neptün: Güneş Sistemi'nde yer alan ve güneşe uzaklık bakımından sekizinci ve son gezegendir. Güneşe ortalama uzaklığı 4 milyar 500 milyon kilometredir. Kütlesi dünyanın yaklaşık 17 katıdır. Uranüs'e benzeyen fiziksel yapısıyla buz devleri sınıfına girmektedir. Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Neptün

Tarihte Bugün (Aralık Ayı)

Astronomi tarihinde Aralık ayında gerçekleşmiş olayların günlük sıralaması (Önerilerinizi iletebilirsiniz.)

03 Aralık 1973 - Merkür ve Venüs'ü araştırmak üzere NASA tarafından gönderilen Mariner 10 uzay sondasının fırlatılışı.

06 Aralık 2011 - Kepler-22b gezegeninin keşfi.

07 Aralık 1972 - Apollo 17 mürettebatı tarafından Mavi Bilye isimli fotoğrafın çekilmesi.

07 Aralık 1972 - Eugene Cernan, Ronald Evans ve Dr. Harrison Schmitt'den oluşan mürettebatıyla aya altıncı ve son kez insanlı iniş gerçekleştiren Apollo 17'nin fırlatılışı.

Tarihte Bugün (Kasım Ayı)

Astronomi tarihinde Kasım ayında gerçekleşmiş olayların günlük sıralaması (Önerilerinizi iletebilirsiniz.)

02 Kasım 2011 - Çin'in Shenzhou 8 aracının Tiangong 1'le kenetlenmesi

03 Kasım 1957 - Layka adlı köpek Sputnik 2 uydusuyla uzaya çıkan ilk canlı oldu.

09 Kasım 2011 - Rusya tarafından Mars'ın uydusu Phobos'u araştırmak üzere gönderilen uzay aracı Phobos-Grunt'un fırlatılışı.
09 Kasım 2005 - ESA tarafından Venüs Express uzay aracının fırlatılması.

Seçmeli Astronomi ve Uzay Bilimleri Kitabı

2012-2013 eğitim-öğretim yılında 9.sınıflarda okutulan SEÇMELİ Astronomi ve Uzay Bilimleri Kitabını aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

SEÇMELİ Astronomi ve Uzay Bilimleri Kitabı

Astronomi Sözlüğü (S Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Sağ Açıklık: Bir yıldızdan geçen öğlenin ilkbahar noktasından geçen öğlene göre açısal uzaklığı olarak tanımlanmakta olup, artı yönde ölçülür. Ekvatora bağlı koordinat sistemine ilişkin iki terimden biridir (diğer terim dik açıklıktır). Bir başka deyişle, gökkürenin boylamı olarak ifade edilebilir. Rektesansiyon ve baharaçısı diğer adlarıdır. Ölçüm aralığı 0-24 saattir.

Samanyolu: Güneş Sistemi'ni de barındıran gökada. Çubuklu sarmal türünde bir galaksidir. Tahminlere göre 200 ila 400 milyar arası yıldızı barındırır. Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Satürn: Güneş Sistemi'nde yer alan ve güneşe uzaklık açısından altıncı gezegendir. Büyüklük açısından Jüpiter'den sonra ikinci sırada yer alır. Büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluşan gaz devleri sınıfına girer. Güneşe ortalama uzaklığı 1 milyar 426 milyon kilometredir. Satürn'ün en dikkat çekici özelliği halkalarıdır. Yapılan keşifler halkalarının gezegenin etrafında yüzeyinin 6700 km ile 150 bin km uzaklığında  ve sadece 100 metre derinliğinde binlerce belki de milyonlarca çapı 1 cm ile 10 metre arasında değişen buz ve kaya parçalarından oluşmaktadır. Detaylı bilgiler için buraya tıklayın.

Tarih Aynası - Osmanlı'da Astronomi Çalışmaları

Astronomi Sözlüğü (C Harfi)

Sözlüğün diğer tüm harfleri için buraya tıklayın.

Callisto: Jüpiter'in uydularından biridir. Yüzeyi kraterlerle kaplıdır.

Canopus: Karina takımyıldızının güneyinde yer alan yıldız, -0,72 görünür kadiriyle gökyüzünün ikinci en parlak yıldızıdır.

Cassini - Huygens: Satürn ve uydularını incelemek üzere 1997 yılında gönderilen NASA - ESA ortak yapımı uzay aracı.

Ceres: Güneş Sistemi'nde yer alan bir cüce gezegendir. Mars ile Jüpiter arasında yer alır. Bu bölgedeki en büyük gök cismidir. Yaklaşık büyüklüğü 950 km. civarındadır.

Ege Üniversitesi'nde konferans: "Takımyıldızlar Geleceğimizi Yönlendirir mi?"

Ege Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (EGESEM)'in 2011-2012 Toplumsal Eğitim ve Bilinçlenme Ekinlikleri kapsamında "Takımyıldızlar Geleceğimizi Yönlendirir mi?" konulu bir konferans düzenlenecek.

Konuşmacı: Prof.Dr.Serdar Evren
Konu: Takımyıldızlar Geleceğimizi Yönlendirir mi?
Tarih: 14 Mart 2012
Saat: 18:00
Yer: Ege Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi